Logo
  • Opinie
  • 27 januari 2020

De redelijke termijn bij een ingebrekestelling

Iedere tekortkoming van een partij in de nakoming van één van haar verbintenissen geeft de wederpartij de bevoegdheid om de overeenkomst geheel of gedeeltelijk te ontbinden, tenzij de tekortkoming de ontbinding niet rechtvaardigt. Voor zover nakoming niet blijvend of tijdelijk onmogelijk is, ontstaat de bevoegdheid tot ontbinding pas wanneer de schuldenaar in verzuim is (artikel 6:265 BW). En daar gaat het in de praktijk geregeld mis.

Regelmatig oordeelt de rechtbank dat een ontbindingsverklaring geen effect heeft gesorteerd, omdat de schuldenaar niet in verzuim verkeert. De hoofdregel is dat verzuim intreedt wanneer de schuldenaar in gebreke wordt gesteld bij een schriftelijke aanmaning, waarbij hem een redelijke termijn voor nakoming wordt gesteld en nakoming binnen deze termijn uitblijft (artikel 6:82 lid 1 BW). Maar wat is nu een redelijke termijn? Onlangs heeft de Hoge Raad enkele handvatten gegeven die relevant zijn voor de beantwoording van deze vraag.

Feiten

In deze zaak speelde het volgende. Fraanje heeft als hoofdaannemer een overeenkomst van onderaanneming gesloten met Alukon op grond waarvan Alukon onder andere vliesgevels diende te leveren en te monteren. Er ontstond echter vertraging en Fraanje heeft Alukon meermaals gesommeerd tot nakoming. Vervolgens constateerde Fraanje dat Alukon de verkeerde vliesgevels heeft gemonteerd. Fraanje heeft Alukon gesommeerd binnen vijf dagen schriftelijk te verklaren dat zij de door haar gemonteerde vliesgevels zal verwijderen en alsnog de overeengekomen vliesgevels binnen drie weken zal leveren en monteren. Omdat Alukon geen gehoor gaf aan de sommatie en niet binnen vijf dagen verklaarde de gemonteerde vliesgevels te vervangen, heeft Fraanje de overeenkomst ontbonden. Alukon heeft bezwaar gemaakt tegen die ontbindingsverklaring.

Het geschil

Zowel de rechtbank als het hof waren van mening dat de ontbinding prematuur was: de gestelde laatste termijn tot nakoming zou onredelijk kort zijn en de vijfdagentermijn was weliswaar verstreken, maar de termijn van drie weken nog niet. Pas na het verstrijken van de driewekentermijn zou sprake kunnen zijn geweest van verzuim, zodat niet eerder tot ontbinding kan worden overgegaan. Dit oordeel hield in cassatie geen stand. De Hoge Raad oordeelt dat ook eerder gestelde termijnen en sommaties aan de schuldenaar dienen te worden betrokken bij het oordeel of de lengte van de termijn redelijk was en kunnen er dus toe leiden dat de bij ingebrekestelling gestelde termijn korter mag zijn dan wanneer de schuldenaar niet eerder een termijn was gesteld of gesommeerd. Dit geldt ook als de eerder gestelde termijnen geen fataal karakter hadden en de eerdere sommaties niet aan de vereisten van een ingebrekestelling voldeden, aldus de Hoge Raad. Dat speelde ook in deze zaak. Fraanje heeft de overeenkomst met Alukon immers ontbonden na een periode van discussie en correspondentie over de termijn en de kwaliteit van de nakoming door Alukon.

Verder gaat de Hoge Raad in zijn arrest nog in op de redelijke termijn bij verzuim zonder ingebrekestelling. In artikel 6:83 BW zijn namelijk diverse uitzonderingen op de hoofdregel opgenomen, die het verzuim zonder ingebrekestelling doen intreden. Dit behelst geen limitatieve opsomming. De omstandigheden van het geval kunnen ervoor zorgen dat het verzuim ook intreedt indien de schuldenaar niet of niet toereikend reageert op een verzoek van de schuldenaar om binnen een redelijke termijn toe te zeggen dat en/of op welke wijze hij alsnog gaat nakomen.

Conclusie

Schuldenaren moet dus proactief handelen in geval van een tekortkoming en kunnen niet te lang stilzitten in afwachting van een ingebrekestelling. De Hoge Raad vernietigt het arrest van het hof en verwijst de zaak naar een ander hof ter verdere behandeling en beslissing.

Producttips

Volg F-Facts

Word gratis lid en ontvang op dinsdag en donderdag het laatste facility nieuws in uw mailbox! Én als lid krijgt u ook toegang tot exclusieve online artikelen.

Word lid van F-Facts Facility Platform