Logo
  • Opinie
  • 15 november 2018

Bevrijdende betaling naar bankrekening op vervalste factuur

Het komt steeds vaker voor dat brievenbussen worden gelicht, waarna facturen door derden worden vervalst. Er wordt dan een ander rekeningnummer geplaatst op de factuur. De nietsvermoedende klant/afnemer betaalt de factuur vervolgens op het aangegeven rekeningnummer. Wie draait hiervoor op?

Op basis van jurisprudentie blijft de klant/afnemer – ondanks de factuurfraude - verantwoordelijk voor de betaling en kan betaling op het onjuiste rekeningnummer niet als een bevrijdende betaling gelden. Bevrijdende betaling houdt in dat een schuldenaar pas aan zijn (betalings)verplichting heeft voldaan als hij de schuldeiser heeft betaald. De schuldenaar die een betaling verricht aan een ander dan de schuldeiser is in principe niet ‘bevrijd’ van zijn verplichting tot betaling aan de schuldeiser. Onlangs oordeelde het Gerechtshof ’s-Hertogenbosch anders.

De feiten

Partijen zijn in maart 2015 een overeenkomst aangegaan op grond waarvan de leverancier kunststof kozijnen heeft geleverd en geplaatst bij de afnemer. De overeengekomen koopprijs bedroeg € 25.000. De overeenkomst is tot stand gekomen via e-mail. De afnemer heeft naar aanleiding van een door hem per post ontvangen factuur een deelbetaling van € 12.500 voldaan op het rekeningnummer zoals vermeld op de factuur. Dat rekeningnummer bleek niet in gebruik te zijn. Beide partijen hebben vervolgens aangifte gedaan van oplichting. Het is niet bekend wie de rekeninghouder is van het rekeningnummer waarop de eerste deelbetaling door de afnemer is overgemaakt. De tweede deelbetaling van € 12.500 is (later) door de afnemer wel op de rekening van de leverancier overgemaakt.

Het geschil

In de procedure bij het Gerechtshof ’s-Hertogenbosch stelt de leverancier dat de afnemer tweemaal een bedrag van € 12.500 diende te betalen en dat zij slechts één betaling heeft ontvangen. De leverancier meent daarom dat de afnemer haar nog een bedrag van € 12.500 verschuldigd is. De afnemer weigert om nogmaals een bedrag van € 12.500 aan de leverancier te betalen en stelt zich op het standpunt dat hij – ondanks de fraude - bevrijdend heeft betaald. Mocht de afnemer er onder de gegeven omstandigheden redelijkerwijs op vertrouwen dat het in de valse factuur vermelde rekeningnummer correct was en dat hij het bedrag van € 12.500 op dit rekeningnummer mocht overmaken? Het hof neemt bij de beantwoording van deze vraag in aanmerking dat de overeenkomst tot plaatsing van de kunststof kozijnen de eerste overeenkomst is die partijen met elkaar hebben gesloten. Ook neemt het hof in aanmerking dat de contacten tussen partijen niet schriftelijk, maar via e-mail verliepen waarbij aan de afnemer niet een bepaald rekeningnummer van de leverancier kenbaar werd gemaakt.

De eerste maal dat een rekeningnummer kenbaar werd gemaakt was in de factuur die de afnemer per post van (naar hij dacht) de leverancier had ontvangen. Dat betekent dat de afnemer niet over vergelijkingsmateriaal beschikte waardoor hij attent had kunnen of moeten zijn op eventuele afwijkingen in de factuur zoals hij deze ontving. De afnemer heeft na het bedrog weliswaar ontdekt dat er kleine verschillen zijn aan te wijzen tussen de factuur en de door hem van de leverancier digitaal ontvangen overeenkomst, maar daarbij dient in het oog te worden gehouden dat de afnemer ten tijde van de ontvangst van de vervalste factuur geen aanleiding had om te twijfelen aan de echtheid, aldus het hof. Hij verwachtte een factuur van de leverancier, ontving een factuur ten name van de leverancier en volgde de daarin vermelde betaalinstructie. Voor een nadere controle van de toegestuurde gegevens door de afnemer bestond naar het oordeel van het hof onder de hier geschetste omstandigheden geen aanleiding. Daarbij weegt het hof mee dat de afnemer door de leverancier niet eerder op de hoogte was gesteld van het (juiste) bankrekeningnummer waarop door hem aanbetaald zou moeten worden. Door niet eerder in het digitale verkeer melding te maken van haar rekeningnummer en de factuur alleen per post naar de afnemer te sturen heeft de leverancier het risico genomen dat zou kunnen gebeuren wat is gebeurd. De fraude dient naar het oordeel van het hof daarom voor rekening en risico van de leverancier te blijven. Het hof oordeelt dat het verweer van de afnemer, dat er sprake is van bevrijdende betaling, doel treft. Dat betekent dat de afnemer niet nogmaals een bedrag van € 12.500 aan de leverancier hoeft te betalen.

Conclusie

Dit arrest laat zien dat in bepaalde gevallen bevrijdend kan worden betaald, ondanks dat er sprake is van factuurfraude. Het lijkt op het eerste oog een gunstige uitspraak voor inkopers van producten en diensten. Toch is dit arrest wellicht een vreemde eend in de bijt. De kans bestaat dat het hof tot een ander oordeel was gekomen als de leverancier haar (juiste) bankrekeningnummer al had vermeld in de toegestuurde digitale overeenkomst. Het verdient te allen tijde aanbeveling om aan de bel te trekken als u iets vreemds of afwijkends constateert in een factuur alvorens u overgaat tot betaling.

Producttips

Volg F-Facts

Word gratis lid en ontvang op dinsdag en donderdag het laatste facility nieuws in uw mailbox! Én als lid krijgt u ook toegang tot exclusieve online artikelen.

Word lid van F-Facts Facility Platform