Logo
  • Achtergrond
  • 21 februari 2020
  • Hans Veltmeijer

'Uit de afvalanalyse bleek dat 44 procent van het restafval uit etenswaren bestond'

Uit de Green Deal Zorg nam Jan Peter Niezink, programmamanager duurzaam ondernemen bij 's Heeren Loo vier thema’s (tegelijkertijd doelstellingen) bij de kop: CO2-reductie, circulariteit, medicijnen uit afvalwater halen en een gezondheidsbevorderende leefomgeving. Vervolgens is er aan de medewerkers van ’s Heeren Loo gevraagd: wat ga jij doen en wat moet ’s Heeren Loo doen aan duurzaam ondernemen?
Beeld 'Uit de afvalanalyse bleek dat 44 procent van het restafval uit etenswaren bestond'

De ondertekening van de Green Deal Zorg in oktober 2018 was voor ’s Heeren Loo een logisch vervolg op de duurzame meerjarenstrategie van de zorginstelling voor mensen met een verstandelijke beperking. Innovatie, verduurzaming en het leven verbeteren van de cliënt gaan hier hand in hand.

Het was ooit een kloosterterrein en daarna een statig landgoed. Die sfeer ademt zorgpark ’s Heeren Loo in Ermelo nog steeds. Het is uitgestrekt, groen en met her en der gebouwen die passen in het landschap. Het hoofdgebouw is het Heerenhuus, waar het 129 jaar geleden allemaal begon. Hier vertellen zorgmanager Matthijs Tempelman [links op de foto] en programmamanager duurzaam ondernemen, Jan Peter Niezink, met enige trots over deze ‘helende omgeving’, over de projecten die de afgelopen jaren zijn gerealiseerd en over de plannen voor de komende tijd. Dan gaat het over verduurzaming, maar steeds wordt de sociale component daarbij benadrukt. Die twee zijn onderling verweven, en ‘uiteindelijk draait het om een zo goed mogelijk leven voor de cliënt’.
In het recycle atelier komt alles samen. Hier zien cliënten, onder begeleiding van deskundige begeleiders en een vrijwilliger, toe of van het gescheiden ingezamelde afval nog iets valt te maken. Goed voor het milieu en goed voor het levensgeluk. De mannen (in dit geval) zijn zinvol bezig, en hebben het ook nog eens heel gezellig met elkaar. In tal van plastic bakken worden verschillende onderdelen van afgedankte apparaten gescheiden. De oude televisie belandt niet meer bij het restafval maar wordt zorgvuldig onderzocht, mogelijk gerepareerd en anders ontleed. Dat ‘slopen’ is overigens een geliefd onderdeel van het werk. 

Goede dagbesteding

Op de werkbanken van het atelier monteren de medewerkers weer een bruikbaar apparaat. Bijvoorbeeld van twee oude koffiemachines een nieuw exemplaar. Die wordt dan elders weer gebruikt. “We hebben geïnvesteerd in middelen om het werk goed te kunnen doen”, zegt Niezink. “Met vier werkplekken zijn we in 2016 begonnen, binnen een half jaar waren dat er twaalf.”
Alle doelgroepen onder de cliënten zijn er vertegenwoordigd: jongeren, ouderen en gepensioneerden. In totaal gaat het om circa zestien mensen. “Daar zitten ook cliënten bij die we daarvoor geen goede dagbesteding konden bieden. Voor allemaal is het ook een sociale ontmoetingsplek.”
Ze houden zich niet bezig met wissewasjes. Zo wordt er duizend kilogram metaal, waarvan 700 kilo ijzer, wekelijks verwerkt. En er wordt samengewerkt met kringloopwinkels in de regio. Spullen die die winkels niet meer kunnen gebruiken halen de recyclers van ’s Heeren Loo op om er toch nog iets bruikbaars van te maken, of om het te scheiden en bijvoorbeeld de metalen onderdelen te verkopen aan de oudijzerboer. Het bezoek aan die ijzerhandel betekent een wekelijks uitje met de bus voor de medewerkers waar ze steeds naar uitkijken. “We zitten hier op een zorgpark, maar we willen wel onderdeel zijn van de samenleving”, verduidelijkt Niezink de samenwerkingen.

Interne marktplaats

Ondertussen is er ook een online interne marktplaats in de lucht waar cliënten en medewerkers spullen kunnen aanbieden en kopen. Zo wordt eerst uitgezocht of iets elders in de organisatie gebruikt kan worden voordat het afval wordt. “We ontdekten bijvoorbeeld dat er ergens hoog-laag bedden over waren, terwijl er in een andere vestiging behoefte aan was en die op het punt stond de bedden te bestellen.” In die volgorde gaat het proces: ergens anders proberen in te zetten, recyclen en ten slotte de milieustraat waar het gescheiden afval wordt opgehaald.  
Matthijs Tempelman ziet ook echt dat het werk op het milieustation en in het recycle atelier de cliënten goed doet. “Ze komen binnen met een probleem, voelen zich vervolgens nuttig en steken daardoor duidelijk beter in hun vel. We hebben dat niet inzichtelijk maar dit zou ook een positief effect op de zorgvraag moeten hebben.”

Breed beleidsplan

Het recycle atelier is een betrekkelijk nieuw paradepaardje van de verduurzaming bij ’s Heeren Loo. Afval zelf ophalen bij de woningen op het zorgpark deden de bewoners al ruim dertig jaar. ,,Dat was vooral bedoeld om de cliënten op een mooie manier hun energie kwijt te laten raken”, zegt Tempelman. “Maar zo’n zes jaar geleden besloten we dat we iets meer moesten doen met milieu.”
Stichting Urgenda werd ingeschakeld om de instelling door te lichten en vast te stellen wat er aan verduurzaming kon worden gedaan. Daar kwam een eigen beleidsplan uit dat breder werd getrokken naar maatschappelijk verantwoord ondernemen. Het was het moment dat Jan Peter Niezink als programmanager duurzaam ondernemen werd aangesteld.
Uit de Green Deal nam hij vier thema’s (tegelijkertijd doelstellingen) bij de kop: CO2-reductie, circulariteit, medicijnen uit afvalwater halen en een gezondheidsbevorderende leefomgeving. Vervolgens is er aan de medewerkers van ’s Heeren Loo gevraagd: wat ga jij doen en wat moet ’s Heeren Loo doen aan duurzaam ondernemen? Uit alle tips die daarop kwamen formuleerde Niezink en zijn team twee extra doelen: vitale cliënten en medewerkers en zinvolle arbeid en dagbesteding.

Biodynamische verlichting

De concretisering hiervan zijn het milieupark en het recycle atelier. Het laatste was de uitkomst van een prijsvraag onder de medewerkers. Een koffiebranderij is een volgende stap op dit terrein, waarvan Niezink momenteel de haalbaarheid onderzoekt. “Dat zou een hele mooie dagbesteding zijn. Het ligt heel dichtbij je primaire proces en daarom lukken dit soort projecten ook zo goed. Met zonnepanelen is dat toch lastiger.” Tempelman: “Cliënten doen andere ervaringen op die hun leven verrijken.”
In een team zelf iets repareren of koffie branden en samenwerken met gewone bedrijven, spreekt cliënten dus meer aan dan het plaatsen van zonnepanelen. Toch gebeurt dit laatste ook op ’s Heeren Loo. Net zoals dat de nieuwe gebouwen op het park gasloos worden gebouwd. Het nieuwe woonpand De Bongerd is opgeleverd volgens alle nieuwe duurzame uitgangspunten. Een innovatie daarbij is de toepassing van biodynamische ledverlichting. De lichtintensiteit wordt automatisch aangepast aan het daglicht. Op een donkere dag is er meer verlichting en ’s avonds wordt de lichtintensiteit geleidelijk afgebouwd. “Cliënten die vroeger stil zaten komen daardoor in beweging”, stelt Niezink vast.

Composteermachine

De inzet voor duurzaamheid leverde ’s Heeren Loo al het bronzen certificaat van de Milieuthermometer Zorgsector op. Het huisvestingsconcept voorziet ook in een duurzaam onderhoudsplan voor de gebouwen die niet op de nominatie staan om door nieuwbouw te worden vervangen. Zoals het gebouw uit 1930 op een ander zorgpark dat van energielabel G naar A werd gerenoveerd. 
Het is een mini-maatschappij, met alle nukken van de gewone maatschappij. En dus moeten de kartrekkers van de verduurzaming soms ook sturend zijn in de afvalscheiding. De ene doet het automatisch, de ander heeft een duwtje nodig. Zowel medewerkers als cliënten. Soms corrigeert een cliënt een medewerker, vertelt Tempelman: “Nee, papier hoort bij het papier.”      
Eind 2017 voerde ’s Heeren Loo een afvalanalyse uit. Daaruit bleek dat 44 procent van het restafval uit etenswaren bestond en 19 procent uit drinkpakken. Het vormde de aanzet voor een intensievere informatievoorziening, onder meer in Parknieuws, met duurzame tips. Om dat grote percentage etenswaren uit het restafval echt aan te pakken heeft Niezink wel een oplossing paraat. “Met een composteermachine pakken we die 44 procent.”

Sinds 1891

Vanuit de protestants-christelijke kerk werd in 1891 in Ermelo de Vereeniging tot opvoeding van idiote en achterlijke kinderen opgericht. De Vereeniging breidde zich later uit over het gehele land en nieuwe instellingen sloten zich aan. 's Heeren Loo levert nu ondersteuning en complexe zorg aan meer dan 10.000 mensen met een verstandelijke beperking.

Producttips

Volg F-Facts

Word gratis lid en ontvang op dinsdag en donderdag het laatste facility nieuws in uw mailbox! Én als lid krijgt u ook toegang tot exclusieve online artikelen.

Word lid van F-Facts Facility Platform