Logo
  • Achtergrond
  • 29 mei 2008
  • Rolf Haaksema

Kosten besparen op energie- en waterverbruik

Het is een algemeen kenmerk van een facilitaire dienst dat deze pas opvalt als die dienst niet meer verleend wordt. Maar voor de levering van water en energie is het gevolg ernstiger dan een gemiddelde facilitaire dienst, want de uitval is direct overal in de organisatie merkbaar en de consequenties zijn onoverkomelijk. Hoe beter een bedrijf of een organisatie erin slaagt het gebruik van energie en water te beheersen, hoe goedkoper de bedrijfsvoering kan zijn.

Met de technische term ‘monitoring’ kan dat proces van een naam worden voorzien. Dit artikel probeert op een paar essentiële onderdelen van de bedrijfsvoering een kostenbesparende strategie aan te geven. Deze maatschappelijke en politieke strijd wordt op veel fronten gevoerd. Het is de vraag waarom managers en ingenieurs zich hier wat van zouden aantrekken. Zijn zij zich wel bewust van de vraag van de overheid naar bewust gedrag? Onderzoek wijst uit dat op de werkvloer in de bedrijven alleen een vervolg wordt gegeven aan dergelijke maatschappelijk belangrijk geachte zaken, wanneer dat niet in strijd is met de eigen belangen. Het moet dus financiële voordelen opleveren.

In dit artikel probeer ik op een paar essentiële onderdelen van de bedrijfsvoering een kostenbesparende strategie aan te geven. Hoe beter een bedrijf of een organisatie erin slaagt het gebruik van energie en water te beheersen, hoe goedkoper de bedrijfsvoering kan zijn. Met de technische term ‘monitoring’ kan dat proces van een naam worden voorzien. Onder monitoring versta ik het verzamelen, vastleggen en verwerken van de gegevens over het verbruik van energie en water en de hoogte van de kosten die daarmee verbonden zijn. Dergelijke informatie kan worden gekoppeld aan bestaande en nieuw te verwachten regelingen van de overheid, die graag zuinig en efficiënt gebruik wil stimuleren. Daaruit kunnen dan conclusies worden getrokken voor een bewuste besparing van kosten. 

Wat is monitoring?

Het is een algemeen kenmerk van een facilitaire dienst dat deze pas opvalt als die dienst niet meer verleend wordt. Maar voor de levering van water en energie is het gevolg ernstiger dan een gemiddelde facilitaire dienst. Want de uitval is direct overal in de organisatie merkbaar en de consequenties zijn onoverkomelijk. Alternatieven zijn vaak niet snel voor handen. Verhoging van de greep op de energie- en waterstroom is dan essentieel. Het is belangrijk deze stromen te bewaken en te volgen en de gegevens te bewaren. Door alert op de signalen van de bewaking te reageren kan passend gehandeld worden.


Dan kan bijvoorbeeld een groter probleem voorkomen worden en kan een onderzoek naar oorzaak en gevolg plaatsvinden met behulp van verzamelde gegevens. Zoals een film van een bewakingscamera nuttig gebruikt kan worden na een incident.

Maar er is meer mogelijk. Zo kan de verzamelde informatie gekoppeld worden aan het verbruikgedrag van technische installaties. Daardoor kan beoordeeld worden of een voorgestelde maatregel wel de juiste oplossing is voor het probleem. Dat levert een goede onderbouwing op voor de afweging of een bepaalde investering nodig is of juist niet.


Op die manier wordt bewust bekeken of er voldoende energie en water aanwezig is. Ook kan worden bezien hoeveel energie en water in totaal wordt gebruikt en hoeveel dat kost.
De hoeveelheid en het verbruik van energie en water worden vastgelegd door de daartoe aanwezige meter. De maandelijkse factuur van de leverancier en transporteur geeft gegevens over de kosten die gemaakt worden. In de monitoring wordt een eerste indruk verkregen door de maandelijkse kosten en verbruiken voor enkele jaren te bewaren en naast elkaar te bekijken.

In het eenvoudigste geval gaat het dus om een bewuste registratie van de maandelijkse nota’s. Nu kan de monitoring op eenvoudige tot geavanceerde wijze ingevuld worden. Soms zelfs zo geavanceerd dat zelfs op ieder gewenst moment een beeld ontstaat van het verbruik op dat moment. Dit laatste zal niet vaak noodzakelijk zijn.


De kennis van de verbruiken en kosten kan verder benut worden voor de organisatie en is dus een nuttig resultaat van de monitoring.

Om een aantal mogelijkheden van nuttige toepassingen te noemen:

  • onderbouwing van investeringsbeslissingen op het gebied van energie en water
  • een beeld creëren in welke verhouding de kosten voor vermindering van de milieubelasting (uitstoot van broeikasgassen) staan tot de jaarlijkse kosten welke de milieubelasting veroorzaken
  • invulling geven aan rapportageverplichtingen aan overheden en brancheorganisaties,
  • vergelijkingen maken met collega-organisaties en zo gevoel krijgen bij de positie van de organisatie in de branche
  • optimaliseren van de inkoopcontracten, o.a. door accurate verbruikpatronen
  • benutting van de gegevens bij storingen, vooronderzoeken (nulsituatie) voor besparende mogelijkheden en het doorbelasten van de kosten aan onderdelen van de organisatie.

De invulling van de genoemde mogelijkheden kan op een eenvoudige wijze en op een geavanceerde wijze. Ter verduidelijking; van het eerder genoemde met de hand verzamelen van gegevens en verwerken van de informatie tot compleet geautomatiseerde trajecten.


Wat men vervolgens doet met dat inzicht ligt vaak aan de aandacht en ambities die de organisatie heeft voor de betreffende stromen (kosten). De bovengenoemde mogelijkheden zijn genoemd als mogelijke invulling van deze ambities voor monitoring. 

Stappen

Bij nadere beschouwing blijkt dat monitoring bestaat uit een flink aantal taken, die moeten worden uitgevoerd om het begrip inhoud te geven. Deze taken worden vastgelegd en uitgevoerd. Dat kan zelfs geautomatiseerd worden. Het instrument krijgt zo een vorm die goed ingebed kan worden in de organisatie. De taken die uitgevoerd worden staan hieronder beschreven.

Vastleggen totaalbeeld

Met het in kaart brengen van energie- en waterstromen binnen de organisatie is een begin gemaakt met het monitoren. Het gehele traject van inkoop tot eindgebruiker dient vastgelegd te worden.

Bepaling hoeveelheden en het verloop van de hoeveelheden in de tijd

Het vastleggen van de omvang van de energie- en waterstromen gebeurt met meters. Complexe meters met een mogelijkheid voor digitalisering van de meetresultaten en vastleggen van de data in een lokaal bestand lijken tegenwoordig eerder standaard dan uitzondering.

Vastleggen van de gegevens, de data opslag

Een aansluiting van de datalogger op het Gebouw Beheer Systeem lijkt heel normaal. De gegevens liggen dan digitaal vast en kunnen op gezette tijden naar het verwerkingsprogramma overgebracht worden. Een rijtje met factuurgegevens is een goede eerste stap. Uiteraard is het controleren van de data (validatie) een belangrijke taak om de betrouwbaarheid van de metingen te kunnen beoordelen.

Bewerken van gegevens tot bruikbare informatie

Het verwerken van de digitale informatie uit de datalogger/GBS in een programmeerbare database is een volgende stap om inzicht te krijgen en de meetresultaten presentabel te maken.

Presenteren van informatie, de analyse

Met een goede definitie van de informatiebehoefte in de organisatie kan de database afgestemd worden op die informatiebehoefte. Uiteraard vind hierbij ook de laatste controle plaats van de resultaten uit de datametingen, op bijvoorbeeld rekenfouten. Zo kunnen de resultaten gepresenteerd worden aan andere delen van de organisatie, die daarop wachten.

Benutting van de informatie

Een goede aansluiting van de digitaal gepresenteerde informatie uit het database programma op de te maken rapportages zorgt voor de sluitende stap in het monitoringsysteem. Daardoor worden mogelijkheden inzichtelijk gemaakt en kunnen de juiste acties worden uitgevoerd.

Ter verduidelijking van de samenhang is figuur 1 toegevoegd waarbij de bovengenoemde punten in het schema zijn te vinden.

16005_klein2.jpg

Figuur 1. Flowschema Energiemonitoring.

Kwalitatieve eisen over nauwkeurigheid, controleerbaarheid, accuraatheid, automatisering en presenteerbaarheid kunnen ingevuld worden met een blik op het beschikbare budget. Zo kan per bovengenoemde functie een onderzoek gedaan en invulling gegeven worden aan de wensen, eisen en mogelijkheden van een monitoringsysteem. Enkele in de praktijk bepaalde aspecten welke de omvang van de investeringen in sterke mate beïnvloeden zijn:

  • het aantal meters en de gewenste meterkwaliteit
  • gewenste automatiseringsgraad van datatransport en dataverwerking, de installatiekosten
  • de (vele) jaarlijkse kosten voor instandhouding en de benodigde aandacht die voor het verkrijgen van resultaten nodig is.

Toepassen in organisatie

Altijd handig en heel praktisch is het ontwikkelen van een concrete visie op het onderwerp monitoring. Dit biedt de organisatie de gelegenheid tot duidelijk overleg en reactie op het thema monitoring. Neutrale inhoudelijke elementen maken een opbouwende discussie mogelijk.
Door de huidige situatie van monitoring in uw organisatie vast te leggen en deze te vergelijken met de minimale eisen, wensen en de (technische) mogelijkheden kan met overzicht gewerkt worden aan de invulling van de monitoring van energie en water.

De tabel 1 vergemakkelijkt de mogelijkheid tot onderzoek naar de status van de huidige situatie en de mogelijke toekomstige invulling van de monitoring.

16005_klein3.jpg

Tabel 1. Vastlegging inhoudelijke aspecten score voor energie- en water monitoring.

Om te komen tot een eenduidig beeld over de prestatie van monitoring in zijn geheel kan het volgende gedaan worden. Door middel van een puntentoekenning per invulling van een taak en een wegingsfactor van de taken op basis van het belang kan een eenvoudige getalsscore een beoordeling goed, normaal, minimaal en onder minimaal opleveren. Door de score per taak (gecorrigeerd met wegingsfactor) op te tellen kan een puntentotaal gemaakt worden.

16005_klein5.jpg

16005_klein6.jpg

Als tabel 1 ook een keer wordt ingevuld wanneer duidelijk rekening is gehouden met de eisen, wensen en (on)mogelijkheden van de organisatie kan een concreet beeld gemaakt worden van het verschil in de visie op monitoring en de huidige werkelijkheid. Met een beeld van dit verschil is duidelijk wat de organisatie in de nabije toekomst kan verwachten aan inspanningen op het gebied van monitoring.


Zo kan het verkregen inzicht bijdragen aan de uitvoering van facilitaire beheerstaken. Om de greep op en effectiviteit van de ingekochte energie- en waterstromen op een aanvaardbare wijze te verbeteren.

Producttips

Volg F-Facts

Word gratis lid en ontvang op dinsdag en donderdag het laatste facility nieuws in uw mailbox! Én als lid krijgt u ook toegang tot exclusieve online artikelen.

Word lid van F-Facts Facility Platform