Logo

Gemeente Wageningen: honderd procent circulair in de praktijk

  • Inkoop & contractmanagement
Circulair inkopen als vanzelfsprekendheid. De insteek van de gemeente Wageningen is even duidelijk als vooruitstrevend. Op dit moment staan er zes circulaire projecten in de steigers, elk in een eigen stadium en met eigen oplossingen.
Beeld Gemeente Wageningen: honderd procent circulair in de praktijk

Circulair inkopen past bij Wageningen als duurzame groene gemeente. Met gemeentesecretaris Marijke Verstappen en wethouder Lara de Brito als aanjagers, is circulair inkopen nu het officiële inkoopbeleid. Dit verplicht iedereen om circulair inkopen mee te nemen in elke aanbesteding. Directe aanleiding was een bezoek aan het Provinciehuis Friesland in Leeuwarden, dat door René de Klerk van het in de circulaire economie gespecialiseerde adviesbureau Rendemint BV zo circulair en duurzaam mogelijk is ingekocht. "We werden door René’s verhaal gegrepen en hebben vervolgens besloten om circulair inkopen te omarmen," vertelt inkoopadviseur van gemeente Wageningen Cynthia van der Roest. "We zien het ook echt als de toekomst. Daarom bekijken we bij elke aanbesteding of circulair inkopen mogelijk is en in welke mate. Via marktconsultaties krijgen we een goede indruk hoever de ontwikkelingen zijn en wat we kunnen vragen van de markt."

Circulaire inkoop-tool

Van der Roest is betrokken bij alle projecten waar circulair inkopen onderdeel van uitmaakt. De gemeente Wageningen werkt voor de meeste van deze trajecten met de door Rendemint ontwikkelde Pre Returnable Procurement (PRP) matrix, een transitietool voor duurzaam inkopen en aanbesteden. Van der Roest is daar zeer tevreden mee: "Met name omdat je de tool kunt gebruiken voor een volledige circulaire inkoop, maar ook in situaties dat de markt er nog niet echt klaar voor is. In zo’n geval pak je uit de matrix bijvoorbeeld alleen het gedeelte bewustwording mee."

In korte tijd heeft de gemeente bij zes verschillende projecten circulariteit meegenomen als onderdeel van het aanbestedingsproces. Het gaat hierbij om audio- en video-installaties voor de raadszaal, de inrichting van het stadhuis, de vervanging en uitbreiding van het ICT-netwerk, trapliften voor inwoners van de gemeente, warmedrankenautomaten en een sportcomplex. Terugkerend element in alle aanbestedingen is dat de gemeente van te voren zo veel mogelijk informatie geeft, zodat alle partijen weten wat er van hen wordt verwacht. Van der Roest vertelt dat Wageningen de prijs in principe ondergeschikt maakt aan de circulariteit. "Vandaar dat we bij een aantal projecten – interieur, trapliften, audio/video – het budget vooraf al hebben meegegeven. Op die manier weten leveranciers ook waar ze aan toe zijn."

Verificatie mate van circulariteit

De mate van circulariteit is zeker niet bij elk traject hetzelfde. "De markt is bijvoorbeeld al heel ver op het gebied van los meubilair voor het stadhuis. Daar speel je dan in je aanbesteding op in. Maar bij de trapliften – waarbij we samenwerkten met de gemeenten Ede en Barneveld – was dat veel minder het geval. Dat komt onder andere omdat deze markt, vanwege een paar monopolisten, moeilijker in beweging is te krijgen. Al denk ik achteraf wel dat we er nog net iets meer duurzaamheid uit hadden kunnen halen." 

Zoiets hoort natuurlijk ook bij het leerproces. Net zoals de gewaarwording dat de projecten een langere looptijd nodig hebben. "Dat komt met name omdat het ingewikkelder is om alle partijen mee te krijgen," legt Van der Roest uit. "Ook de gewenste transparantie speelt een rol. We hebben ervaren dat we leveranciers niet altijd op hun blauwe ogen kunnen vertrouwen. Wij willen bijvoorbeeld écht weten welke grondstoffen er in de producten zitten. Leveranciers zijn deze verificatie echter niet gewend. Soms bleef de reactie in eerste instantie ook beperkt tot wat er níet in een product zit. Vervolgens moet de leverancier  contact opnemen met hun eigen toeleveranciers."

Overal in het gebouw is gebruikt gemaakt van duurzame grondstoffen, met aandacht voor mens en milieu.

Verbinding look & feel

Het eerste circulaire inkoopproject was het interieur van het nieuwe stadhuis. "Gelukkig kregen we de facilitair manager en de binnenhuisarchitect meteen mee. Concluderend kunnen we wel stellen dat het best een zoektocht was. Hoe breng je look & feel, circulair en budget op een logische manier met elkaar in verbinding?" De inmiddels afgesloten contracten voor het meubilair dwingen af dat leveranciers hun producten na de periode van gebruik uiteindelijk weer terugnemen en gaan hergebruiken, het liefst op een zo hoog mogelijk niveau. De afspraken garanderen een minimumniveau, maar Van der Roest hoopt op meer. "Hopelijk zijn de ontwikkelingen op het moment van terugnemen al een stuk verder. Dat staat ook in onze contracten: leveranciers moeten bij terugname voor hergebruik overgaan op een zo hoogwaardig mogelijke manier van dát moment."

Het meest ambitieuze circulaire project is zonder twijfel het sportcomplex voor de korfbalvereniging. "Het is onze droom om de eerste circulaire sporthal ter wereld te bouwen. Eind 2017 moet die klaar zijn; B&W is inmiddels akkoord." Het project is volgens Van der Roest spannend voor alle betrokkenen. "We combineren energieopwekking, duurzaamheid, CO2-neutraliteit en kostenneutraliteit met circulair. Dat is nogal wat, maar het vertrouwen dat het gaat lukken is groot."

Voor de warmedrankenautomaten, een Europese aanbesteding, konden gegadigden zich op de site van Rendemint aanmelden. In deze aanbesteding heeft Wageningen vooral ingestoken op bewustwording. "Het is natuurlijk al duidelijk dat een koffieboon nooit kan worden hergebruikt," stelt Van der Roest. "En we weten ook dat een producent zijn productieproces niet gaat aanpassen voor de acht automaten die wij nodig hebben – net zoals bij de trapliften het geval was. Wel nemen we social fairness mee in dit project, hoewel niet iedereen vindt dat dit een onderdeel is van de circulaire economie."

De balie is gemaakt van gebruikte klimtouwen en rubberwood.

Circulaire inkoop verankeren

Circulaire inkoop is ondertussen stevig verankerd binnen de gemeente Wageningen. Zo’n honderdzeventig medewerkers – van projectleiders tot kantine- en baliepersoneel – hebben workshops gevolgd. De ambities zijn uitgesproken en de kennis over circulariteit is organisatiebreed gedeeld. "Als circulair bijvoorbeeld in iemands werk moet worden toegepast, weet hij of zij daardoor al grotendeels wat het behelst. Om dit verder te borgen komt iedereen die iets met inkoop te maken heeft, tweemaandelijks bij elkaar om nieuwe ontwikkelingen op dit gebied te delen." Of dit voor de toekomst betekent dat Wageningen alle zeer specialistische (materialen)kennis zelf in huis krijgt en daardoor zonder hulp van buitenaf aanbestedingen op circulariteit kan beoordelen, weet Van der Roest nog niet: "Dat hangt ook af van de complexiteit en van de frequentie waarmee bepaalde aanbestedingen zullen terugkeren."

Green Deal Circulair Inkopen

De Green Deal Circulair Inkopen (GDCI) is een initiatief van MVO Nederland, NEVI, de Rijksoverheid, Duurzame Leverancier, PIANOo, Kirkman Company en Circle Economy. De GDCI en verschillende pilots die uit de GDCI ontstaan worden mede gefinancierd door het Europese project REBus wat in Nederland wordt uitgevoerd door Rijkswaterstaat. Gezamenlijk zetten zij zich in om ondernemers en overheden te ondersteunen  bij hun ambities op circulair inkopen. Meer informatie is te vinden op de website van de Green Deal Circulair Inkopen.

Volg F-Facts

Word gratis lid en ontvang op dinsdag en donderdag het laatste facility nieuws in uw mailbox! Én als lid krijgt u ook toegang tot exclusieve online artikelen.

Word lid van F-Facts Facility Platform